Guy Verhofstadt

Biografie

Website van regering Verhofstadt II (archief)

• Een rebelse tiener
• Zijn eerste politieke ervaring
• Voor een vernieuwd liberalisme
• Het jongerenmanifest
• PVV-voorzitter
• Minister "nieuwe stijl"
• In de politieke woestijn
• Van PVV naar VLD
• 1995: Goed maar niet goed genoeg
• Terug in de actieve politiek
• De Rwandacommissie
• De laatste sprint

Guy Verhofstadt werd op 11 april 1953 in Dendermonde geboren als tweede in een gezin van drie. Zijn grootvaders waren er kleinhandelaars, de ene in vleeswaren, de andere in kaas en voeding. Vader Verhofstadt was jurist bij de liberale vakbond, later magistraat bij de Arbeidsrechtbank. Als jurist werd hij adviseur bij de Gentse PVV-leider Willy De Clercq, in diens eerste jaren als minister van Financiën. Vandaar dat het gezin in het begin van de jaren zestig naar Gent verhuisde, waar het een huis vond aan de Gentse vaart, en later aan het Vijvermeerpark in Sint-Denijs-Westrem.

Een rebelse tiener

Als kind herinnert Guy Verhofstadt zich vooral zijn lagere school in het Gentse, eerst aan de gemeenteschool in Ledeberg, later aan het stadsschooltje in de Van Monckhovenstraat. Daarna liep hij school in het atheneum aan de Voskenslaan. Als kind studeerde hij naar eigen zeggen net genoeg om te slagen, maar was hij een belhamel en een speelvogel. Frans Verleyen noemde hem later "een moeilijke leerling voor zwakke leerkrachten". In het atheneum was hij een wat rebelse tiener, die de problemen liefst zelf oploste. Volgens Verleyen werd in die jaren de basis gelegd voor "zijn weerstand tegen de bemoeienissen van de overheid". (Foto: Gerrit op de Beeck)

Zijn eerste politieke ervaring

Echt studeren deed hij pas aan de Gentse universiteit, waar hij van 1971 tot 1975 rechten studeerde. Van vader Verhofstadt mocht hij studeren wat hij wilde, "maar eerst rechten". Hij haalde er zijn eerste grote onderscheiding. Bovendien werd hij snel actief in het Liberaal Vlaams Studentenverbond LVSV, dat hij op korte tijd nieuw leven kon inblazen. Het was zijn eerste semi-politieke ervaring.

Voor een vernieuwd liberalisme

Pas afgestudeerd, wierp hij zich in 1976 in de gemeentepolitiek. Hij werd prompt tot gemeenteraadslid gekozen. In 1977 werd hij politiek secretaris van de toenmalige PVV-voorzitter en vriend des huizes, Willy De Clercq. Vanuit die startblokken zette hij in 1979 een eerste stap in de nationale politiek, als de nieuwe voorzitter van de PVV-Jongeren. Op een treinreis naar Rome, in juli 1979, verslond hij bovendien het boekje "Demain, le capitalisme" van de Fransman Henri Lepage. Later volgde onder meer "La solution libérale" van Guy Sorman. Zijn positie als Jongerenvoorzitter en zijn politieke lectuur gaven hem het forum en de ideeën voor een vernieuwd liberalisme.

Het jongerenmanifest

Dat kon in de jaren 1979-1980 niemand ontgaan, vooral niet na het PVV-dubbelcongres van Kortrijk waar de Jongeren een radicaal manifest indienden om de partij en de politiek grondig te vernieuwen. Het manifest was de verre voorloper van de latere burgermanifesten. Meteen hadden de PVV-Jongeren de wind in de zeilen, zeker na de historische PVV-overwinning in de parlementsverkiezingen van november 1981. 1981 was overigens het jaar dat Guy Verhofstadt met zijn jeugdvriendin Dominique Verkinderen in het huwelijk trad. Het paar zal in de jaren negentig twee kinderen krijgen, Charlotte en Louis.

PVV-voorzitter

Voor de PVV was 1981 een scharnierjaar. Voor de eerste keer sinds de invoering van het algemeen stemrecht haalde een liberale partij in Vlaanderen meer dan twintig procent van de stemmen, een verdubbeling sinds de jaren vijftig. Het aandeel van de Jongeren in die overwinning werd door niemand betwist. Dat bleek ook toen PVV-voorzitter De Clercq in januari 1982 terug minister van Financiën werd en een nieuwe voorzitter werd gekozen. Met 85 procent van de stemmen werd het voorzitterschap aan Guy Verhofstadt toegewezen. Met zijn 29 jaar was hij in 1982 de jongste partijleider van het land.

Minister "nieuwe stijl"

Drie jaar later, in 1985, werd Guy Verhofstadt volksvertegenwoordiger, alweer als opvolger van Willy De Clercq. Later op het jaar nam stadsgenoot Wilfried Martens hem op als vice-premier en minister van Begroting, Wetenschapsbeleid en het Plan in de regering Martens VI. Vooral als minister van Begroting dwong de jonge Guy Verhofstadt respect af voor de "nieuwe stijl" die hij als minister introduceerde en voor de ernst waarmee hij "zijn begroting" in evenwicht hield.

In de politieke woestijn

Nadat premier Martens in 1988 van politieke partner wisselde en terug een roomsrode regering leidde, vormde Guy Verhofstadt een eerste schaduwkabinet. Toch kwam hij als Vlaams oppositieleider pas echt uit de startblokken nadat hij in 1989 als PVV-voorzitter werd herkozen. In die jaren schreef hij zijn eerste "burgermanifesten", in feite blauwdrukken van de politieke vernieuwing die hem voor ogen stond. Even belangrijk was evenwel dat hij die vernieuwing in eerste instantie voor eigen rekening en derhalve voor de PVV kon doorvoeren.

Van PVV naar VLD

De eerste burgermanifesten en de liberale vernieuwing lagen in november 1992 aan de basis van de Vlaamse Liberalen en Democraten (VLD - De partij van de burger), met Guy Verhofstadt als de oude én de nieuwe partijleider. De oprichting van de VLD was meer dan een naamsverandering. Het moest van bij de aanvang ook "een andere partij" zijn, een partij "zonder dogma's, zonder drukkingsgroepen, zonder voorrechten". Tegelijk was het een operatie verruiming, om voor de partij ook nieuwe kiezers en nieuwe mandatarissen aan te trekken.

Inhoudelijk zocht de nieuwe partij haar weg via een aantal opgemerkte VLD-congressen, zoals de congressen over de statuten van de nieuwe partij, over de burgerdemocratie en over "een radicaal nieuwe sociale zekerheid", in de jaren 1993-1994. Eveneens in 1993 ging de VLD over tot de eerste rechtstreekse verkiezing van haar voorzitter. Het bleef Guy Verhofstadt, met dit verschil dat hij een sterker mandaat in handen kreeg.

1995: Goed maar niet goed genoeg

Toch heeft de oppositieperiode voor PVV en VLD langer geduurd dan in 1992 door de vernieuwers werd verhoopt. Na de Europese verkiezingen en de gemeenteraadsverkiezingen van 1994, die voor de VLD gunstig verliepen, had Guy Verhofstadt al zijn hoop gesteld op de parlementsverkiezingen van 1995. Als lijsttrekker voor de Senaat en met 400.000 voorkeurstemmen deed hij het goed, maar de partij deed het niet goed genoeg om de roomsrode meerderheid te breken. Zonder zich om de liberalen te bekommeren, kon premier Dehaene in 1995 een nieuwe regering vormen.

Voor Guy Verhofstadt - 42 geworden in 1995 - begonnen de moeilijkste jaren van zijn politieke leven. Omdat hij al zijn hoop op de parlementsverkiezingen van 1995 had gesteld, viel het hem zwaar dat zijn VLD er nog niet aan te pas kwam. In de zomer van 1995 legde hij zijn voorzitterschap neer en trok hij zich geruime tijd in Toscane terug. Naar eigen zeggen had hij tijd nodig om "te lezen, zich te bezinnen, na te denken".

Terug in de actieve politiek

Een lezing voor de vzw Futura in mei 1996, één jaar na de verkiezingen van 1995, bezegelde zijn terugkeer in de actieve politiek. Volgens Knack was het "zijn vierde burgermanifest", in dit geval van "de rijpe Verhofstadt" die geen van zijn oude stellingen had afgezworen maar ze wel creatiever ging invullen. Dat bleek onder meer uit zijn ontdekking of herontdekking van het sociale en politieke "middenveld" en uit zijn aandacht voor "sociale bescherming". In oktober 1996 volgde een eerste alternatieve "State of the Union", waarin Guy Verhofstadt zijn visie op de Belgische ziekte neerschreef.

De Rwandacommissie

Van groot belang voor zijn politieke comeback was tevens zijn uiterst actieve deelname - als verslaggever - aan de Rwandacommissie die in 1996 door de Senaatscommissie voor Buitenlandse Zaken met het oog op de Rwandese genocide van 1994 werd ingesteld. Als lid van de commissie bracht Guy Verhofstadt ook een bezoek aan Rwanda. Het was "zijn ontdekking" van Afrika en van de internationale dimensie van de politiek.

De laatste sprint

In 1997 was Guy Verhofstadt terug als VLD-partijvoorzitter. Die positie bracht hem in rechte lijn voor de parlementsverkiezingen van juni 1999. Deze keer was de winst voor de liberale en groene partijen en het verlies voor christendemocraten en socialisten zo groot, dat niemand er nog omheen kon. Als kopman van de grootste politieke familie van het land kon Guy Verhofstadt in de zomer van 1999 een eerste paarsgroene regering vormen. Het was 41 jaar geleden dat de christendemocraten nog in de oppositie zaten. Voor de liberale partijen was het 61 jaar geleden dat zij nog de premier leverden.

De éénentwintigste eeuw

Guy Verhofstadt deed aan het hoofd van deze paarsgroene regering zijn intrede in de éénentwintigste eeuw. Bij de verkiezingen van 2003 koos de kiezer overduidelijk voor een voortzetting van het gevoerde beleid en de paarse regering Verhofstadt II was geboren. Guy Verhofstadt bleef premier tot aan de verkiezingen van 10 juni 2007. Ditmaal was de overwinning voor de christendemocraten. De regeringsvorming verliep echter moeilijk. Eind 2007 vroeg Koning Albert II, met de bedoeling de politieke crisis te stoppen, aan Guy Verhofstadt een interimregering te vormen, waarvan hij zelf de leiding zou nemen. Verhofstadt III is een feit.